على ربانى گلپايگانى
48
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
نبوى ديگر در اين باره . بنابراين ، تشيّع پديدهاى نيست كه در مرحلهاى پس از ظهور اسلام ، و در پى حوادث و رخدادهايى پديد آمده باشد ، بلكه پديدهاى است كه به صورت طبيعى با ظهور اسلام تكوين يافته است . شهيد صدر سپس به چگونگى پيدايش شيعه به عنوان گروهى از مسلمانان پس از رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در جريان اختلاف در مسألهى خلافت و جانشينى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله پرداخته و يادآور شده است : در ميان صحابهى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله دو طرز تفكّر وجود داشت ، يكى اين كه در برابر گفتار و رفتار پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در همهى زمينهها بايد متعبّد بود ، و در اين باره مجالى براى چونوچرا و اظهار نظر شخصى وجود ندارد . و تفكّر ديگر اين بود كه در پارهاى از امور مخصوصا آنچه به حيات اجتماعى مسلمانان مربوط مىشود ، به تعبّد در مقابل نصوص قايل نبود و براى خود حقّ اظهار نظر هرچند مخالف گفتار يا رفتار پيامبر باشد قايل بود . آنگاه به نمونههايى از اين طرز تفكر كه عمر بن الخطاب از افراد شاخص آن به شمار مىرفت ، اشاره كرده و در پايان نتيجهگيرى كرده است كه ؛ نتيجهى اين دو طرز تفكّر پس از رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اين شد كه در مسألهى خلافت و امامت مسلمانان به دو دسته تقسيم شدند ، يك دسته خود را متعبّد به نصوص نبوى در اين باره نمىدانستند ، و آنان همان اصحاب سقيفهاند ، و ديگرى گروهى كه خود را متعبّد به نصوص امامت مىدانستند ، و آنان همان شيعهاند . و بدين ترتيب گروه شيعه در جهان اسلام پديد آمد . « 1 »
--> ( 1 ) . ر . ك : نشأة التشيّع و الشيعة ، ص 63 - 79 .